تحلیل رفتار متقابل نظریه در خصوص بررسی نحوه برقراری ارتباط میان افراد

1
2576

تحلیل رفتار متقابل (Transactional Analysis)، نظریه ای در روانشناسی می باشد، که به تشریح نحوه برقراری ارتباط میان افراد می پردازد. انجمن بین المللی تحلیل رفتار متقابل (ITAA)، نیز در تعریفی آنرا نظریه ای می داند در خصوص شخصیت و روش منظمی در روان درمانی برای رشد و تغییر شخصیت.

این نظریه در سال ۱۹۵۷ توسط روان درمانگر کانادایی اریک برن (Eric Berne)، مطرح گردید. وی در خانواده ای با پدر پزشک و مادر نویسنده در شهر مونترال کانادا متولد گردید. دکتر برن تحت تاثیر حرفه پدر، در رشته پزشکی به تحصیل پرداخته و پس از آن تحصیلات خود را در روانپزشکی به اتمام می رساند.

اگر چه مدل تحلیل رفتار متقابل اریک برن تا حد زیادی تاثیر از نظریه زیگموند فروید گرفته است، اما نقطه اساسی تفاوت میان آنها، این اصل است که درمان فرویدی به گفتگو با بیمار و کشف بخش های ناخودآگاه وی می پردازد، در حالیکه دکتر برن به بررسی تعامل بیمار با دیگران و تحلیل رفتار وی در مقابل آنها برای شناسای بهتر بیماری تاکید دارد.

تحلیل رفتار متقابل نظریه در خصوص بررسی نحوه برقراری ارتباط میان افراد
اریک برن

دکتر برن در مجموع چهار کتاب در تحلیل رفتار متقابل تالیف نموده است، که نخستین کتاب وی با عنوان تحلیل رفتار متقابل در روان درمانی (Transactional Analysis in Psychotherapy)، و سه کتاب دیگر با عناوین بازی ها (Games People Play)، اصول گروه درمانی (The principles of group treatment) و بعد از سلام چه می گویید (What do you say after you say hello)، می باشند.

در کتب تالیفی وی، آنچان به خوبی و با دقت به تشریح مباحث تحلیل رفتار متقابل پرداخته شده است، که همچنان جزء بهترین منابع برای یادگیری این نظریه می باشند، با این حال دو کتاب بازی ها و بعد از سلام چه می گویید از استقبال بیشتری برخوردار بوده و شناخته شده تر می باشند.

آشنایی مقدماتی با نظریه تحلیل رفتار متقابل

آنچه در نگاه اول باعث تشابه میان تحلیل رفتار متقابل با مباحث روانکاوی فرویدی می گردد، وجود سه گانه والد-بالغ-کودک است، که به عنوان سه وضعیت در این نظریه شناخته می شود. در حالیکه دکتر فروید از سه انرژی درونی با عناوین نهاد (Id)، خود (Ego)، فرا خود (Super-Ego)، صحبت نموده است.

در ادامه مطالعه نمایید:  تیغ اوکام یا اصل گرایش به سادگی روشی کاربردی برای انتخاب گزینه صحیح

در واقع، دکتر برن به برایند سه انرژی درونی اشاره ی نداشته و سه وضعیت فوق را در سطح انرژی خود (Ego)، بیان می دارد، که افراد در هر زمان می توانند تنها در یکی از وضعیت ها قرار داشته و با توجه به آن رفتار و احساس نمایند.

هریک از سه وضعیت والد-بالغ-کودک شامل مجموعه ای از افکار و احساسات متفاوت است، که با قرار گرفتن در آن نحوه تعامل و رفتار متناسب با آن وضعیت تغییر خواهد نمود.

  • والد، که در واقع بیان کننده احساسات و افکار والدین یا جانشیان آنها می باشد. رفتارهای مانند نصیحت کردن، حمایت کردن، سرزنش کردن و انتقاد کردن از جمله رفتارهای بازتابی این وضعیت می باشد.
  • بالغ، را می توان بیان کننده رفتارهای منطقی و حساب شده دانست، که فرد در مواجه با موقعیت های گوناگون انجام می دهد. این بخش را می توان تحت عنوان منطق در هر فردی نیز نامگذاری نمود.
  • کودک، بیانگر تمامی رفتارهای احساسی درون فرد می باشد، مانند ناراحتی، بیهودگی، لذت و شادی. در حقیقت این وضعیت نمادی از شخصیت کودک درون هر فرد می باشد که از خود رفتارهای غیرمنطقی و عجولانه را بروز می دهد.

آگاهی داشتن و تشخیص این موضوع که هر فرد با کدام وضعیت خود با دیگری ارتباط برقرار می نماید، این قابلیت را به همراه خواهد داشت، که بتوان برقراری ارتباط را مدیریت و کنترل نمود.

تحلیل رفتار متقابل نظریه در خصوص بررسی نحوه برقراری ارتباط میان افراد

مفهوم نوازش و سازماندهی زمان در تحلیل رفتار متقابل

از دیگر مباحث جالب توجه در نظریه تحلیل رفتار متقابل مفهوم نوازش است، که به عنوان اساس شکل گیری تعاملات اجتماعی شناخته می شود.

دکتر برن معتقد است، نوازش یک فرد به معنای دیدن و به رسمیت شناختن او می باشد، که به روشهای مختلفی از جمله کلامی، غیر کلامی، مشروط و غیر مشروط میان افراد مبادله می گردد.

بسیاری از افراد زمانیکه نوازش مثبتی از طرف دیگران دریافت نمی نمایند، ترجیح به دریافت نوازش منفی می دهند. چرا که تجربه نوازش منفی به مراتب بهتر از محرومیت نوازشی و نادیده گرفته شدن می باشد.

در ادامه مطالعه نمایید:  تئوری انتخاب کتابی از ویلیام گلاسر ، نظریه در خصوص چرایی و چگونگی رفتار در افراد

به عنوان مثال، فردی که مایل به دریافت نوازش مثبت مانند، نگاهی همراه با لبخند یا شنیدن کلمه دوستت دارم ، است، اگر دریافت نکند، ترجیح به، نوازش منفی همچون اخم یا کلمه دوستت ندارم، می دهد، تا حداقل حضورش توسط دیگران پذیرفته شود.

افراد رابطه ها، تجربه ها و محیط های را دوست دارند که در آن بدون هرگونه پیش شرطی نوازش مثبت دریافت کنند. در واقع دلیل بسیاری از مشکلات مانند افسردگی، کاهش لذت و صمیمیت به واسطه کمبود نوازش های نامشروط می باشد.

اهمیت دریافت نوازش در روابط میان فردی به میزانی است که، زمان بندنی و سازماندهی زمان نیز با هدف و انگیزه پاسخ به نیاز های نوازشی صورت می پذیرد.

در واقع هرگاه افراد به صورت دو نفره یا گروهی در کنار یکدیگر قرار گیرند، از شش روش متفاوت برای سازماندهی زمان خود استفاده می نمایند، که عبارتند از:

  • انزوا، در این شرایط فرد تنها حضور فیزیکی در کنار دیگران داشته و با خود وارد گفتگوی درونی می شود. در لحظات انزوا تنها نوازش های که می توان دریافت نمود، خویشن نوازی است.
  • مراسم، که یک رابطه متقابل معمولی با روند منسجم از قبل برنامه ریزی شده می باشد. در لحظات مراسم به راحتی تبادل نوازش صورت می پذیرد، هرچند که میزان آن کافی نباشد.
  • وقت گذرانی، نیز همانند مراسم بوده با این تفاوت که، محتوای وقت گذرانی مطابق با سلیقه افراد و فاقد برنامه ریزی منسجم در مراسم می باشد.
  • فعالیت ها، نیز ساختار مشابه با وقت گذرانی دارند، با این تفاوت که افراد با انجام فعالیتی، انرژی خود را به سوی یک نتیجه عملی هدایت می نمایند.
  • بازی های روانی، در شرایطی رخ می دهد، که افراد در سطح روانی عملکرد متفاوتی با سطح اجتماعی داشته باشند. در مراحل اولیه یک بازی روانی نوازش های مثبت و منفی مبادله خواهد شد، اما در انتها تنها نوازش منفی باقی می ماند.
  • صمیمیت، با بیشترین میزان نوازش مثبت همراه می باشد، اما از آنجایی که برنامه ریزی قبلی برای آن انجام نشده است، تقریبا غیرقابل پیش بینی ترین روش سازماندهی زمان می باشد.
در ادامه مطالعه نمایید:  تیپ های شخصیتی شناسی ام بی تی آی یا آزمون شخصیت مایرز و بریگز در مورد شخصیت افراد چه می گوید

مصاحبه با دکتر اریک برن ( نسخه انگلیسی ) تحلیل رفتار متقابل

یک دیدگاه

دیدگاه شما چیست

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید