مفهوم نوازش در تحلیل رفتار متقابل یا نیاز هر فرد برای دیده شدن توسط دیگران

1
1439

مفهوم نوازش (Stroke)، از جمله اساسی ترین مباحث مطرح شده در تحلیل رفتار متقابل می باشد، به نوعی که می توان تمامی تعاملات اجتماعی را بر مبناء آن دانست.

دکتر اریک برن در این خصوص عنوان می نماید،

نوازش واحد بنیادی برای شکل گیری و سنجش تعامل اجتماعی است

به عبارتی دیگر، مفهوم نوازش را می توان برابر با درک حضور و توجه به انسانی دیگر دانست. افراد در هر سنی که قرار داشته باشند، نیازمند دریافت نوازش از طرف دیگران خواهند بود.

چنانچه دکتر برن در کتاب بعد از سلام چه می گویید، نیز بیان می نماید،

وقتی فردی به دیگری سلام می کند، در حقیقت یک نوازش کلامی به او داده است، چرا که حضورش را به رسمیت شناخته است. 

در حقیقت، تمامی انسان ها نیازمند مبادله نوازش می باشند، تا هم نوازش بدهند و هم دریافت نمایند. اکثر نوازش ها به افراد احساس مثبت می بخشد و برخی دیگر در فرد احساس بدی ایجاد می نماید، که به عنوان نوازش منفی شناخته می شود.

مثبت یا منفی بودن هر نوازی بستگی به احساس گیرنده داشته، چرا که ممکن است فردی از گرفتن نوازشی که به نظر دیگری مثبت است، احساس بدی پیدا نماید.

درکل، افراد حاضر به انجام هر عملی هستند، تا حضور آنها نادیده گرفته نشود. چرا که دریافت نوازش منفی به مراتب بهتر از محرومیت نوازشی می باشد.

دکتر برن در این خصوص عنوان می نماید،  اگر نوازش نشوی، مغزت از کار می افتد. 

آبراهام مازلو، روانشناس آمریکای، در نظریه معروف خود با عنوان  سلسله مراتب نیاز های انسان، دریافت نوازش را هم ردیف آب و غذا می داند، و آنرا در پایین ترین قسمت هرم در بخش نیازهای فیزیولوژیکی که شامل اساسی ترین نیازهای انسان می باشند، قرار می دهد.

مفهوم نوازش در تحلیل رفتار متقابل یا نیاز هر فرد برای دیده شدن توسط دیگران

انواع نوازش های تبادلی در تحلیل رفتار متقابل مفهوم نوازش

نوازش های تبادلی میان افراد، از چندین منظر قابل تقسیم بندی بوده که هرکدام دارای شرایط خاص خود می باشند. اما به طورکلی، مطلوب ترین نوازش، نوازشی مثبت است که بدون هرگونه قید و شرط به فردی داده شود.

  • نوازش مثبت، باعث ایجاد احساس مطبوع و رشد عواطف سالم می گردد. مانند: من تو را دوست دارم.
  • نوازش منفی، احساس نامطبوع و ناخوشایندی را ایجاد می نماید. مانند: از تو متنفر هستم.
  • نوازش شرطی، نوازشی که مشروط به انجام کاری به دیگری داده می شود. مانند: تو را دوست دارم اگر ….
  • نوازش غیر شرطی، نوازشی که بدون هرگونه پیش شرطی به دیگری داده شود. مانند: تو دوست داشتنی هستی.
  • نوازش کلامی، را می توان هرگونه توجه کلامی دانست، از یک سلام کوتاه تا یک گفتگوی طولانی.
  • نوازش غیرکلامی، شامل هرگونه رفتاری می باشد که به دیگری توجهی برساند، مانند: نگاه کردن.
  • نوازش بیرونی، هرگونه نوازشی را شامل می شود که از سمت دیگران دریافت شود.
  • نوازش درونی، دارای منشاء‌ دورنی بوده که حس خودانگیختگی را به همراه می آورد، مانند: تعریف از خود.
  • نوازش مستقیم، مبادله نوازش بدون هرگونه واسط در ارتباط می باشد، مانند: سلام کردن
  • نوازش غیر مستقیم، مبادله نوازش به واسطه شئی یا فردی انجام می شود، مانند: ارسال دسته گل
در ادامه مطالعه نمایید:  پیگمالیون پدیده ای جالب روانشناختی در تاثیر انتظار از دیگران بر روی عملکرد آنها

دریافت نوازش از دیگری، هیچگاه قابل سنجش و اندازه گیری نبوده و نمی توان کیفیت آنرا ارزیابی نمود.

از آنجاییکه هر فردی بهره نوازشی از پیش تعیین شده مختص خود داشته، نوازشی با کیفیت بالا معنای ندارد، چرا که ممکن است همان نوازش برای دیگری با کیفیت پایین ارزیابی گردد.

اگر فردی نوازشی دریافت نماید که در خور بهره نوازشی از پیش تعیین شده او نمی باشد، احتمالا چنین نوازشی را انکار یا تحقیر نموده و به دنبال دریافت نوازشی در حد بهره نوازشی خود می باشد.

در واقع، احساس هر فرد است که، کیفیت یک نوازش را مشخص می نماید. ذکر این نکته حائز اهمیت می باشد که، اگر رفتار خاصی باعث کسب نوازش شود، پاداش دریافتی عاملی برای تقویت و تکرار آن رفتار خواهد بود.

در حقیقت، همان عامل پاداش یا نوازش است که با تکرار یک رفتار آنرا به عادت تبدیل می نماید.

مفهوم نوازش در تحلیل رفتار متقابل یا نیاز هر فرد برای دیده شدن توسط دیگران

اقتصاد نوازش چیست؟ مفهوم نوازش

اصطلاح اقتصاد نوازش (Stroke Economy)، اولین بار توسط کلاود اشتاینر (Claude Steiner)، از روانشناسان علاقمند به تحلیل رفتار متقابل مطرح گردید.

وی در کتابی با عنوان پیش نویس های زندگی (Scripts People Live)، عنوان می نماید، که انسان ها در دوران کودکی تحت آموزش و تلقین والدین ناآگاهانه از پنج قانون محدود کننده در تبادل نوازش پیروی می نمایند.

  • هنگامیکه می توانی نوازش بدهی از دادن آن خودداری کن.
  • هنگامیکه به نوازش نیاز داری آنرا عنوان نکن.
  • هنگامیکه به نوازش نیاز داری حتی اگر دریافت نمودی از پذیرش آن خودداری کن.
  • هنگامیکه نوازشی ناسالم و نامطبوع دریافت نمودی آنرا رد نکن.
  • هیچگاه به خودت نوازش نده.

پس از آن، پیروی از این قوانین در دوران بزرگسالی نیز ادامه یافته، که نتیجه آن انتخاب ناآگاهانه محرومیت نوازشی خواهدبود. استفاده از واژه اقتصاد، اشاره به منابع محدودی دارد که، مدیریت صحیح در میزان مصرف آنها شرط اساسی می باشد.

در ادامه مطالعه نمایید:  آبراهام مازلو و نظریه سلسه مراتب نیاز های انسان در خصوص ایجاد انگیزش

در حالیکه اشتاینر معتقد است، نوازش ها در سطح نامحدودی در اختیار تمامی افراد قرار دارند، و تنها کافی است در صورت نیاز، در خواست نوازش شود.

اهمیتی ندارد که دیگران به چه میزان نوازش می دهند، چرا که میزان آنها نامحدود بوده و هرگز تمام نخواهند شد.

هر زمان فردی نوازشی دریافت می کند، آنرا به راحتی بپذیرد و اگر مخالف میلش بود، آنرا نادیده بگیرد.همچینین در صورت نیاز، آزادانه به خود نوازش دهد و از آن لذت ببرد. مفهوم نوازش

اکثر افراد به ندرت عنوان می نمایند، که نیازمند دریافت نوازش هستند، در نتیجه بهتر است قبل از آنکه فردی صریحا یا تلویحا نیاز نوازشی خود را بیان نماید، مورد نوازش واقع شود.

همچنین باید به این موضوع نیز توجه داشت، که ترجیحات نوازشی افراد نسبت به یکدیگر متفاوت می باشد، و نمی توان به تمامی افراد نوازش یکسانی ارائه نمود.

یک دیدگاه

  1. واقعا قابل تأمل است مبحث مربوط به ابزار علاقه و نوازش. بسیاری از افراد با توجه به زخم های روحی که از گذشته با خود حمل می کنند دچار بدبینی شده اند و پس از دریافت نوازش رفتارهای واکنشی مثل رد نوازش یا اجتناب از رویاروی با محبت از خود نشان می دهند. به امید روزی که در مدارس به کودکان مباحث مربوط به روانشناسی ابتدایی آموزش داده شود. تشکر از مطلب عالیتون

دیدگاه شما چیست

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید